خداشناسى در نهج البلاغه ( قسمت دوم )

ارسال شده توسط رسول گ.م | در چهارشنبه 11 بهمن 1391 | نظرات ( )

وبلاگ امیرالمومنین - Www.Alimola.Mihanblog.Com

خداشناسی از نكات مهم زندگی هر فرد در زندگانی به شمار می آید و در آیات قرآن و روایات ائمه اطهار (علیهم السلام ) تاكید بسیاری بر آن شده است امروز بر آن شدیم تا در دو پست با گوشه ای از مطالب درج شده راجع به مبحث خداشناسی در نهج البلاغه صحبت نماییم؛ این دومین و آخرین پست در این زمینه می باشد باشد كه تلنگری باشد برای مشا خداجویان محترم برای تحقیق بیشتر در این زمینه.
و كمال تصدیق به توحیده و تصدیق كامل ، یگانه دانستن اوست . (دیدگاه ، هدف ، روش ، محتوا، ثمره ) این تصدیق به سه جز (اعتقاد، یگانگى ، خدا) قابل تجزیه است . اعتقاد و وابستگى روانى آدمى است كه اگر كامل شود روح را دگرگون مى كند.
یگانكى ، این واژه معانى دارد به این وصف :
1.
آغاز اعداد
2.
انتزاع وحدت از افراد یا وحدت هدف آن عوامل
3.
وحدت ناشى از عوامل واحد یا وحدت هدف آن عوامل
4.
وحدت به معنى بى نظیرى بودن
5.
وحدت صدق و اطلاق قانونى بر اشیاء یا افراد
6.
وحدتى كه نشان دهنده مثل یا ضد یا محدودیت تعیین حسى و عقلى نیست . این اشاره به منزه بودن وحدت خداست .
وحدت قوانین عالم و عدم تزاحم آنها (كه به موجب آیه قرآن اگر جز این بود سبب فساد عالم مى شد) از ادله وحدت خداوندى است . على (ع ) مى فرماید اگر خداى دیگرى بود او نیز پیامبرانى مى فرستاد.
و كمال توحیده الاخلاص له و كمال توحید خالص گردانیدن عمل براى اوست . (دیدگاه ، هدف ، روش ، محتوا، ثمره (
1- اخلاص در برابر شوب است . انسان موحده از هر چه جز خداست پرهیز دارد و به او شرك نمى ورزد.
2- اخلاص در برابر تجسم و حلول و عوارض آن است . كه انسان موحد خود را از آن خالص مى سازد.
الذى لیس لصفة حد محدودبراى صفت او حد محدودى نیست .
صفات خداوند از سنخ و نوع صفات موجودات مركب نیست . هر چند كمال و رحم و رحمانیت و قدرت و جلال و جمال همگى صفات خداست اما ذات خدا چون مركب نیست و این زاویه نگاه ماست كه صفات خدا را تفكیك مى كنیم . خداوند جامع این صفات است و كمال مطلق است و چیزى مثل او نیست
و كمال الاخلاص له نفى الصفات عنه به همین معنى است . یعنى صفات زائد بر او را نفى كنند (دیدگاه ، هدف ، روش ، ثمره )
و من قال فقد ضمنه و من قال على م فقد اخلى منه (خداشناسى ، جهان شناسى ، انسان شناسى ) كسى كه خدا را در چیزى توصیف كند خدا را در آن جاى داده و اگر خدا را روى چیزى توهم كند آنرا از خدا تهى ساخته است . خداوند بر عالم هستى محیط است . هم تصورات آدمى و هم اجزاى عالم هستى نمى توانند خدا را در خود بگنجانند یا از آن خالى شوند. پس مشرب حلول به معنى محدود ساختن خداست و حضزت عیسى و حضرت على (ع ) - خلاف نظر حلولیه - نمى توانند ظرف خدا باشند.
و مع كل شیئى لا بمقارنه و غیر كل شیئى لا بمزایاة (خداشناسى ، انسان شناسى ، جهان شناسى ) بدون پیوستگى با عالم ، با عالم است و بدون گسستگى از عالم ، غیر از عالم است .
رابطه خدا و جهان شامل رابطه احاطه و رابطه قیومى و رابطه معیت و صانعیت و مالكیت مطلقه و رابطه حفظ (یعنى از عالم دست نكشیده است ) و رابطه رب و مربوبى ، رابطه عبودیت ، رابطه ملكوتى و رابطه نورى (آیه نور، سوره نور) مى باشد. رابطه خدا با انسان رابطه معیت ، نزدیكى بیشتر از رگ گردن به او، اكرم آدمى ، مسجود ملائك ، خلیفة الهى (اضافه تشریفى است نه اینكه جزئى از روح خدا در آدمى دمیده شده باشد)است .
فاعل لا بمعنى الحركات و الالة او عامل و فاعل است نه به معنى استخدام آلات و اعمال حركات . فاعلیت خداوندى ابداع و انشاء است و همه هستى بى سابقه هستى و بنابراین بى ابزار بوجود آمده اند.
بصیرت مورد نظر على بن ابیطالب ، دیدن مادى و محتاج عضو چشم و طیف و شعاع مادى و رنگ و غیره نیست . بصیرت ، جهتى از علم خداوندى است كه سابق و مقدم بر وجود موجودات و جزئیات .
در مورد غیر مادى بودن بصیرت خداوندى دو نظر مطرح است : اولا از علم هست كه نیازى به امور مادى را مى فهمد هم غیر مادى را. وجدان نیازى به دیدن فعلى امور ندارد. این معنا مناسب این مقام است .
نظر دیگر اینست كه اطلاق بصر (وسمع ) به خدا، اسناد قدرت به اوست یعنى استعاره است . یعنى قدرت دال برفعالیت است .
متوحد اذلا سكن یستاءنس به لا یستو حش لفقده یگانه اى كه بى نیاز از دمساز است كه از جدایى او وحشتى یابد (ترجمه جعفرى ) منفرد است و تنها بوده هنگامى كه سكنى (مایه اطمینانى ) نبوده تا با آن ماءنوس شود (ترجمه فیض الاسلام ) خدا بى ابتدا و اول اولهاست . در عین حال به ما هشدار داده مى شود كه از تشبیه انسان به خدا احتراز كنیم . هر گونه تقیدى كه براى خدا تصور كنیم - تقلید به زمان ، مكان و از این قبیل - با تنزیه منافات دارد. (در اینجا به خداشناسى ، انسان شناسى و جهان شناسى نظر دارد)


ادامه مطلب

ارسال شده در: نهج البلاغه مولا ،

خداشناسى در نهج البلاغه ( قسمت اول )

ارسال شده توسط رسول گ.م | در یکشنبه 8 بهمن 1391 | نظرات ( )

وبلاگ امیرالمومنین - Www.Alimola.Mihanblog.Com


خداشناسی از نكات مهم زندگی هر فرد در زندگانی به شمار می آید و در آیات قرآن و روایات ائمه اطهار (علیهم السلام ) تاكید بسیاری بر آن شده است امروز بر آن شدیم تا در دو پست با گوشه ای از مطالب درج شده راجع به مبحث خداشناسی در نهج البلاغه صحبت نماییم.
در نهج البلاغه از امكان شناخت نسبى خداوند سخن رفته است . این معرفت دو راه دارد: اول آگاهى از محدودیت و خطاهاى كه در بعضى روشهاست كه اینها عبارتند از وهم ، وسایل و ادوات ، حواس و تجارب . دوم راههایى كه (بطور نسبى ) مى توان خدا را شناخت و اینها عبارتند از: نشانه هاى او، صفت و ساخت او ، تدبیر او، اندازه گیرى هاى او، فطرت و فسخ تصمیم انسانها (فسخ عزائم ). این شناختن گرچه بس قلیل است ، اما به اقتضاى قرآن ، نهج البلاغه نیز به تفكر و نظر بسیار توجه كرده است .
صفات خداوند حد ندارد به عبارت دیگر وصف خالصانه ، نفى صفات از اوست ، هر صفتى غیر از موصوف است و هر موصوف غیر از صفت . از خداوند باید صفاتى چون كیفیت ، تشبیه ، تمثیل ، حلول و امكان ، تجسیم ، كثرت ، معلولیت و تجزى را تنزیه كرد. هر گاه خدا را با صفات محدود كننده وصف كنیم به معنى محدود كردن خدا در چارچوب امكان است . امكان ازلیت خدا را نفى مى كند. كلمه الله به دو معنى است . اول اینكه از ریشه اله یعنى معشوق و دوم از ریشه وله به معنى مایه حیرانى است . مگر بدان مقدار كه خدا خواسته است و خدا توقیف كرده ، یعنى صفات و اسماء خدا توقیفى اند موقوف بدان اوصاف و اسماء كه خود فرموده است .
صفات خدا با اوصاف ذاتى (ثبوتیه ) و سلبیه و صفات فعل دسته بندى و بیان مى شود. صفات ثبوتیه یا ذاتى ، صفاتى است كه عین وجودند و از او جدایى ناپذیرند. مثل علیم ، قدیر، كریم ، رحیم ، ودود، بصیر، خبیر. این صفات ذاتیه خدا بدون ادوات و حواس و جوارح ، بدون اكتساب ، بدون اخبار و بدون آنكه مسبوق بر عدم باشد، عالم را در احاطه خود دارد و هیچ چیز مانع و حجاب آن نیست و نهایت ندارد. پس در حس و لمس (استلام ) نمى گنجد. همچنین خداوند در عدد نمى گنجد زیرا عدد (حتى بى نهایت ) مستلزم دور و نیز تكرر است . پس احدى است كه تفسیر عددى نباید كرد. خدا همچنین واحد است یعنى مثل و همتا ندارد .
اولیت خدا، ابتدا ندارد بر هر آغازى مقدم است . همچنین خداوند ابدیت دارد یعنى خاتمه و پایان ندارد. خدا بر همه چیز احاطه دارد و حركت نیاز ندارد و زمان كه ناشى از حركت است در ید قدرت خداست .
خداوند زوال ناپذیر و پاینده است (قیوم ) نیز عین عدل و قسط و حلیم است . خداوند ظاهر و باطن است یعنى هیچ پرده اى او را مستور نتواند داشت و در عین حال در باطن هاست . و حواس و مشاعر ما نیست كه او را درك مى كند با همه چیز قرین است اما نه با تماس . خداوند غنى است ، نه مستغنى (مستغنى ، مبرى از عدم غنى است (.
صفات فعلى
صفات فعلى به معنى فاعلیت ابزارى و آلى نیست . او خالق ، فاطر، بارء (بارى )، مصور، صانع ، جاعل و بدیع ، مبتدع ، منشى ، رازق و...است .
دامنه صفات فعل خدا گسترده است . بارى بودن به معنى خلق موزون و خلق نقشه دار و یا تصویر خلقت است . خدا جاعل است یعنى به معنى جاسازى است كه حاكى از احسن بودن خلقت است .
جنبه تربیتى
در بحث خداشناسى نهج البلاغه ، قسمتهایى كه نقل خواهد شد به طور عمده محتواى تربیت را تشكیل مى دهد. با تعمق در معانى پر دامنه این بخش مى توان به دلالت هاى بینشى و روشى نیز توجه كرد. زیرا همچنانكه آلفرد مورث و ایتهد هم در عصر جدید توجه كرده است . عالم و آدم داراى نظامات و حركاتى است كه خدا محور آنست . در اسلام محوریت به عبد شدن ، مؤ من شدن ، متقى شدن ، فلاح ، فوز، رضوان و قرب الهى مى انجامد. خدا مبداء و مقصد ارزشها و دانشهاست . اسامى و صفات خدا كه ذكر شد ابعاد بى انتهاى دانش و ارزش را باز نمایاند و البته بشر نیز بنابر لطف الهى ، قبسه اى نصیب برده است . آثار تربیتى اعتقاد به خدایى كه نهج البلاغه را (با الهام از قرآن مجید) مطرح مى كند پر دامنه و عمیق و نافذ و اثر گذار است و امكانات نظرى الهام بخش و دلالات تربیتى نهج البلاغه را نشان مى دهد. اعتقاد به چنین خدایى ، روح آدمى را اشباع مى كند. چنین خدایى سزاوار هر گونه عبادت و حاصل عبادت بندگى و بندگى خدا عین آزادى است (من از آن روز كه در بند تواءم آزادم ) با چنین خداى شنوا و دانا و زنده ابدى و ازلى و قیوم و مالك و رحیم انسان چه جاى آن دارد كه فرار كند یا امید خود را از دست بدهد یا بر خدا پیشى بگیرد. بدین گونه ، پرواى از خدا، كه اساس حكمت ، تفكر، استنباط، شهود و ادراك و نظر، (دیدن و تواءم با تعمق ) گوشه هایى از نظم تربیتى نهج البلاغه روشن مى شود.
حضرت على (ع ) ما را هشدار مى دهد كه به ناتوانى خود در برابر صفات الهى اقرار كنیم . چه بسیار توهماتى كه اهل اندیشه در طول تاریخ داشتند و عالم و آدم را محدود و مسدود مى شمردند و حضرت اعلام و افشاء مى كند كه شمارندگان در شمارش نعمتها درمانده اند یعنى كه از این گونه نظام سازیهاى نظرى كم دامنه دست بردارید.
هر چند كه حضرت على (ع ) عجز آدمى را برملا مى كند اما از آنسوى این سخن ، به امكانات بس وسیع مادى و نعمات براى آدمى اشاره مى كند. از جمله اینكه افق خوشایندى است فراروى تربیت آدمى .
فرقه و نحله ها و مسالكى كه در مرزهاى پیش ساخته متوقف شدند و نظام هاى بسته و تمامت گرا (توتالیته ) پرداختند از تموجات و تنوعات احوال آدمى غافل بودند و نظام هاى تربیتى و اجتماعى و سیاسى جبار ساختند غافل از آنكه فقط خداست كه به همه حدود و پایان جریان آنها تسلط دارد (علم تفصیلى ) چنین است كه مى فرماید بنیاد و آغاز دین شناخت است . این شناخت اساسى است محكم . و فقط بنیاد علوم و معارف و فنون نیست . بلكه بنیاد اخلاق و رفتارها و كنشها نیز هست . اگر توحید را معنى كنیم هم وحدت و هم احدیت خدا و هم تلائم قوانین عالم (و نه تزاحم آنها) مطرح مى شود. اینها مقدمه اخلاص است (در برابر تجسم و حلول و نیز شوب(


ادامه مطلب

ارسال شده در: نهج البلاغه مولا ،

گالری تصاویر

معرفی کتاب

بحث غدیر خم از نظر قرآن شریف

عبدالكریم نیرى (بروجردى ).
چاپ اول : چاپ حكمت , قم , حدود سال 1353ش .
چاپ دوم : انتشارات نور فاطمه (س ), تهران , سال 1402ق , سال 1361ش .
كتاب پس از مقدمه ابتدا خلاصه اى از واقعهء غدیر خم و سپس بحث غدیر از نظر قرآن است كه سه آیه را مطرح مى نماید ...

خدمات چند رسانه ای علوی

دانلود نقشه غدیر

این نقشه که به صورت فلش تهیه شده است و در آن اطلاعات جالب و زیبایی از جمله: راه حج پیامبر ...

دانلود خطبه غدیر برای موبایل

نرم افزار خطابه غدیر بر روی تلفن همراه، با زبان برنامه نویسی جاوا طراحی و اجرا شده، تا دامنه ...

تم امام علی (ع) برای گوشی های سونی اریکسون

دریافت تم امام علی (ع) با موضوعیت غدیر خم برای گوشی های سونی ...

دانلود کلیپ پیمان با غدیر

دریافت کلیپ پیمان با غدیر با فرمت wmv برای عاشقان آن حضرت ...

کلیپ صلوات بر امیرالمومنین علیه السلام ویژه عید غدیر

دریافت کلیپ صلوات بر امیرالمومنین علیه السلام ویژه عید غدیر ...

کلام امیر

تبلیغات

 

مانده تا غدیر

 

جستجو در مطالب

 

نظرسنجی

 

آمار

 

درباره وبلاگ

 

موضوعات مطالب

 

خبرنامه