تبلیغات
امیرالمومنین - تولید ملی در آیینه نهج البلاغه ( قسمت اول )

تولید ملی در آیینه نهج البلاغه ( قسمت اول )

ارسال شده توسط رسول گ.م | در چهارشنبه 15 شهریور 1391 | نظرات ( )

همواره در اسلام بر خود كفایی در زمینه های گوناگون تاكید شده است و این امر در سیره ی پیشوایان ما نیز كاملا مشهود می باشد شاید معروف ترین آن را بتوان به كار حضرت علی (ع) در باغات خود و حفر چاه های آب توسط آن عزیز برشمرد.

تولید ملی و خود كفایی در قرآن نیز ذكر گردیده است و هم چنین در برادر قرآن، كتاب نفیس و ارزشمند نهج البلاغه نیز تولید ملی بسیار ارزشمند ذكر شده است كه ما در اینجا به سه مقوله ی مهم و كلیدی در تولید ملی كه عبارتند از بخش كشاورزی، صنعت و تجارت می پردازیم و آنچه كه در ادامه ذكر می شود حاكی از تاكید حضرت علی (ع) بر حمایت از این سه فاكتور مهم تولیدی در نهج البلاغه می باشد.

در قسمت اول به بخش كشاورزی و صنعت می پردازیم.

كشاورزى‏

اسلام براى كشاورزى اهمیت ویژه‏اى قائل است.زیرا عامل اساسى در تامین معاش اعم از خوراك پوشاك و دیگر وسائل زندگى محسوب مى‏شود.
كشاورزى نزد اهل مكه از كارهاى ناپسند به شمار مى‏آمد.پیامبر صلى الله علیه و آله آمدند تا قید و بندهاى فكرى و گمراه كننده‏اى كه آنان را از حركت و پویایى باز مى‏داشت بردارند ایشان خطاب جهانیان مى‏فرماید:

لا یغرش المسلم غرسا و لا یزرع زرعا فیأكل منه انسان أودابة و لا شى الا كانت له صدقة (1)
نهالى كه مسلمان مى‏كارد و محصولى را كه كشت مى‏كند تا انسان و حیوان از آن بخورند همه این كارها داراى صدقه‏اند.
این حدیث شریف راه را براى فعالیتهاى مختلف كشاورزى از قبیل شخم زدن،كاشتن نهال و كود دادن و سم پاشیدن و دیگر كارهاى كشاورزى باز مى‏كند كه هدف اصلى آن تهیه امكانات زندگى براى انسان و حیوان است اسلام به خاطر تلاش و فعالیتش روى زمین احترام مى‏گذارد و از كشاورزان به عنوان گنجینه‏هاى زمین یاد مى‏كند.امام صادق علیه‏السلام مى‏فرماید:

الزارعون كنوز الله فى أرضه و ما فى الاعمال شى احب الى الله من الزارعة و ما بعث الله نبیا الازراعا الا ادریس فانه كان خیاطا. (2)
كشاورزان گنجینه‏هاى الهى در زمینند و هیچ كارى نزد خداوند محبوبتر از كشاورزى نیست خداوند همه پیامبرانى را كه برانگیخت كشاورز بودند جز ادریس كه خیاط بود.
در سایه این راهنمایى پر مغز فعالیت كشاورزى پیشرفت زیادى كرد.امام على علیه‏السلام نیز با گفتار و كردار خویش از چنین سیاستى مى‏كردند.
و در صحنه كار و تلاش امام علیه‏السلام به كشاورزى مى‏پرداخت و در همه زمینه‏ها فعالیت مى‏كرد - چنانكه گفتیم - چاه حفر مى‏كرد و شخم مى‏زد و نهال غرس مى‏كرد و سرمایه زیادى كه از این راه بدست مى‏آورد همه را در راههاى خیر هزینه مى‏كرد.

كشاورز با تجربه‏
امام امیرالمومنین على علیه‏السلام همیشه نهال خرما غرس مى‏كرد. در هر مرتبه هزاران هسته خرما مى‏كاشت كه همه آنان به طور كامل و بدون عیب و نقص به نخلهایى پر محصول در مى‏آمد.مردى او را با بار شترى از هسته خرما دید از او پرسیدند:اى ابوالحسن!چه حمل مى‏كنى؟فرمود:صد هزار نهال خرماست.و مرد گفت:امام علیه‏السلام همه آن هسته را كاشت و دانه‏اى هم فرو نگذاشت.
و روزى با كوله بارى از هسته خرما مى‏رفت به او گفتند:اى ابوالحسن!چه با خود دارى؟امام فرمودند: اگر خدا بخواهد نخلهاى خرماست!
بادقت در این دو روایت در مى‏یابیم كه امام علیه‏السلام در انتخاب بذر و زمین مناسب دقت به خرج مى‏دادند تا روند(فرآیند)كشت نهال در بهترین شرایط انجام گیرد تا هسته‏اى بیهوده و بى محصول در زمین كشت نگردد.این امر نشانه نبوغ و مهارت در به سامان رساندن اینكار است كه تنها كشاورز با تجربه مى‏تواند به خوبى از عهده آن بر آید امام در سخنانش بر همین نكته تاكید داشتند و مى‏فرمودند:
ان الله یحب المحترف الامین؛ خداوند كارگر(باتجربه)و امانتدار را دوست دارد. (3)

وبلاگ امیرالمومنین - Www.Alimola.Mihanblog.Com

حمایت از كشاورزان‏
امام علیه‏السلام در نامه خود به مالك اشتر،كشاورزان را از یاد نمى‏برند به او درباره خراج دهندگان - كشاورزان - سفارش مى‏كنند. مى‏فرمایند:

و تفقد امر الخراج بما یصلح أهله فان فى صلاحه صلاح لمن سواهم و لا صلاح لمن سواهم الا بهم لان الناس كلهم عیال على الخراج و اهله. ولیكن نظرك فى عمارة الارض أبلغ من نظرك فى استجلاب الخراج لان ذالك لا یدرك الا بالعمارة و من طلب الخراج بغیر عمارة أخرب البلاد و أهلك العباد و لم یستقم أمره الا قلیلا فان شكوا ثقلا أو علة أو انقطاع شرب أو بالة أو احالة أرض اغتمرها غرق او أجحف بها عطش خففت عنهم بما ترجو أن یصلح به أمرهم و لا یثقلن علیك شیئا خفت به المؤونة عنهم فانه ذخر یعودون به علیك فى عمارة بلادك و تزیین و لا یتك .
در خصوص مالیات چنان كن كه حال خراج دهندگان بهبود یابد زیرا با بهبودى خراج و خراج دهندگان وضع دیگران نیز اصلاح مى‏شود و كار دیگران جز با بهبود آن سامان نمى‏پذیرد. زیرا همه مردم روزى خوار خراج و خراجگزارنند و باید نظر تو بیشتر در آبادانى زمین باشد تا گرفتن خراج چون خراج بدون آبادانى میسر نمى‏شود و آنكه بدون آبادانى خراج بخواهد بلاد را ویران مى‏كند و عباد را هلاك مى‏سازد و دولتش چند روزى بیش دوام نمى‏یابد و اگر مردم از سنگینى مالیات یا آفت زدگى یا كم آبى شكایت كردند به آنان به اندازه‏اى كه وضع زندگیشان بهبود یابد تخفیف بده مبادا این تخفیف بر تو گران و سنگین تمام شود زیرا این اندوخته‏اى است كه با آبادانى و زیبا سازى شهرها به تو باز مى‏گردانند.
این مجموعه سفارشهایى است در خصوص رعایت حال كشاورزان كه بر قلم مبارك امام علیه‏السلام جارى مى‏شود و استاد محمد عبده این گفتار امام را در خصوص كشاورزان مى‏داند و در شرح خود چنین مى‏گوید:اگر شكایت كنند از سنگینى مالیاتى كه براى آنان معین گردیده یا از گزند آسمانى كه بر كشتهایشان رسیده یا از كم آبى رودخانه یا از كمبود نزولات آسمانى یا تغییرى كه در زمین پدید آید یا از آب زیادى كه بذرها را بپوساند به طورى كه بوى بد و گند از آن به مشام رسد و در نتیجه محصولات كاهش یابد یا در اثر كم آبى ماده غذایى بذر از بین برود و سبز نگردد پس به هنگام شكایت تو باید نیازهایشان را بر آورى! ولى استاد محمد جواد مغنیة (4) و در شرح این گفتار مى‏گوید كه: منظور امام عامه مردمند نه كشاورزان از آن رنج مى‏برند همخوانى ندارد و همه این گفتار از خراج (5) دهندگان - كسانى كه زمین كار مى‏كنند - سخن مى‏گوید و عقیده محمد عبده به صواب نزدیكتر است گفتار امام متضمن نكات زیر است:
1- پرداخت وام به كشاورزان زیرا تا زمانى كه در انتظار برداشت محصولند بدهى دارند و بهتر است كه وامهایشان از حساب ویژه‏اى باشد كلمه ثقل(سنگینى) در گفتار امام بر این معنى دلالت دارد.
2- مبارزه با حشرات و آفتهایى كه به محصولات آسیب مى‏رساند كلمه علت (آفت و گزند)مبین این معناست.
3- فراهم آوردن امكانات آبیارى و آبرسانى به زمینهاى كشاورزى.
4- آمادگى براى رویارویى با حوادث ناگوار طبیعى مانند سیل و نظایر آن.
امام علیه‏السلام همواره در مورد كشاورزان به كارگزارانش سفارش مى‏كرد و در نامه هایشان در مورد كشاورزان به نیكى سفارش مى‏كرد واز آنان به عنوان أكارون - كسانى كه زمین را شخم مى‏زنند - یاد نمود.

حمایت از صنعتگران‏

در نامه امیرالمومنین علیه اسلام به مالك اشتر در خصوص صنعتگران آمده است:

ثم استوص بالتجار و ذوى الصناعات أوص بهم خیرا المقیم منهم و المترفق ببدنه فانهم مواد المغانم و اسباب المرافق (6)
سپس درباره بازرگان و صتعتگران سفارش مرا بپذیر، و به دیگران بسپار كه با آنان به نیكى رفتار كنند این گروه مردم چه آنانكه مقیم‏اند چه آنانكه كالایشان را مى‏گردانند و بعضى كه كارگرند و با تلاش بدن كسب روزى مى‏كنند مایه‏هاى سودند و ابزارهاى راحتى و آسایش زندگى را فراهم مى‏آورند، منظور از مترفق بیدنه همان صتعتگران كه نقش قابل توجهى‏ (7) در اقتصاد اسلامى نداشتند ولى با وجود آن امام علیه‏السلام به خاطر اهمیت فعالیت به كارگزار خود سفارش مى‏كند گذشت زمان صحت نظریه امام در خصوص صتعتگران كه مى‏فرمود آنان مایه‏هاى سودمند به اثبات رساند و چیزى نگذشت كه صنعت جلودار فعالیتهاى اقتصادى شد تا آنجإ؛ كه پیشرفت یا عقب ماندگى یك كشور با حجم در آمدهاى صنعتى آن مى‏سنجند.و صنعت توانست با كمك ابزارهاى ماشینى جاى خود را در كشاورزى باز كند و آن را از حالت سنتى به كشاورزى پیشرفته و مدرن از نظر حجم و كیفیت تولید در آورد.

پی نوشتها:

1- صحیح بخارى، كتاب مزارعه. حدیث:2152

2- حر عاملى:وسائل الشیعه 17/41/ حدیث 21933

3- صدوق:فقیه 3/95/367

4- محمد عبده - شرح نهج البلاغه ص 692

5- مغنیه - تفسیر كاشف 4/87

6- نامه‏ها، 53

7- نامه، 53

 برگرفته شده از كتاب اندیشه های اقتصادی در نهج البلاغه
 تهیه و تنظیم: وبلاگ امیرالمومنین




ارسال شده در: نهج البلاغه مولا ،

گالری تصاویر

معرفی کتاب

بحث غدیر خم از نظر قرآن شریف

عبدالكریم نیرى (بروجردى ).
چاپ اول : چاپ حكمت , قم , حدود سال 1353ش .
چاپ دوم : انتشارات نور فاطمه (س ), تهران , سال 1402ق , سال 1361ش .
كتاب پس از مقدمه ابتدا خلاصه اى از واقعهء غدیر خم و سپس بحث غدیر از نظر قرآن است كه سه آیه را مطرح مى نماید ...

خدمات چند رسانه ای علوی

دانلود نقشه غدیر

این نقشه که به صورت فلش تهیه شده است و در آن اطلاعات جالب و زیبایی از جمله: راه حج پیامبر ...

دانلود خطبه غدیر برای موبایل

نرم افزار خطابه غدیر بر روی تلفن همراه، با زبان برنامه نویسی جاوا طراحی و اجرا شده، تا دامنه ...

تم امام علی (ع) برای گوشی های سونی اریکسون

دریافت تم امام علی (ع) با موضوعیت غدیر خم برای گوشی های سونی ...

دانلود کلیپ پیمان با غدیر

دریافت کلیپ پیمان با غدیر با فرمت wmv برای عاشقان آن حضرت ...

کلیپ صلوات بر امیرالمومنین علیه السلام ویژه عید غدیر

دریافت کلیپ صلوات بر امیرالمومنین علیه السلام ویژه عید غدیر ...

کلام امیر

تبلیغات

 

مانده تا غدیر

 

جستجو در مطالب

 

نظرسنجی

 

آمار

 

درباره وبلاگ

 

موضوعات مطالب

 

خبرنامه